Coaching

Wat is coaching

Coaching is een vorm van professionele begeleiding waarbij de coach als gelijkwaardige partner de cliënt ondersteunt bij het behalen van zelfgekozen doelen dit is de korte omschrijving van de NOBCO. In 2002 formuleerde John Whitmore de essentie van coaching als het vrijmaken van iemands potentieel voor maximale prestaties.

Coaching is effectief voor het functioneren

Coaching is resultaatgerichte begeleiding bij zelfontwikkeling gericht op het bereiken van werkgerelateerde en/of persoonlijke doelen. Het uiteindelijk resultaat is afhankelijk van hoe geïnspireerd de gecoachte zelf is om er iets mee te doen, de coach kan geen resultaat garanderen.

Naast de persoonlijke ervaringen van coach en gecoachte over de effectiviteit is er inmiddels ook wetenschappelijk onderzoek dat positief resultaat aantoont. Duidelijke effecten zijn gevonden op prestaties/vaardigheden, doelgerichte zelfsturing, werkattitudes, coping en welzijn.

Ontstaan van coaching

Coaching als professie  in relatie tot werk ontstond in Nederland in de jaren ’90. Precieze cijfers over het aantal coaches zijn niet bekend, omdat er (nog) geen centraal registratiesysteem is. Onder invloed van ontwikkelingen en behoeften van organisaties is het vak sterk in ontwikkeling. Coaching is een vrij beroep en dat betekent dat iedereen zich coach kan noemen, het gevolg is dat de verschillen in kwaliteit sterk uiteenlopen.

Kenmerken van coaching

  • coaching is op basis van gelijkwaardigheid, maar de focus ligt exclusief op de gecoachte
  • de coach faciliteert ontwikkeling
  • de samenwerken is vanuit een probleemsituatie naar een vooraf geformuleerd doel
  • de gecoachte is zelf verantwoordelijk voor zijn groei en aanspreken eigen krachtbronnen
  • leren door zelf ervaren
  • vertrouwen is voorwaarde
  • de gecoachte is gezond, komt uit vrije wil en is bereid zich in te zetten en wil veranderen

De coach

Een coach is een goed opgeleide, ervaren professional, die kennis heeft van methoden en technieken en beschikt over de coachvaardigheden en attitude die competent functioneren rechtvaardigen. Het aantal coaches is de laatste jaren sterk gestegen, een aardige vergelijking in 2010 waren er 11.400 huisartsen en naar schatting 35.000 coaches. Vraag en aanbod om specifieke coachopleidingen en training groeien dan ook navenant.

De coach doet interventies op het niveau van gedrag, vaardigheden, capaciteiten, identiteit, overtuiging en afhankelijk van de coach spiritualiteit. Wat een coach doet is vooral vragen stellen en luisteren, spiegelt gedrag en nodigt uit tot zelfreflectie. De coach kan verschillende coachingstijlen toepassen zoals inleven, meebewegen of  prikkelen en confronteren. Soms past overdrijving met een provocatieve stijl wat de problematiek kan verlichten. Een goede coach daagt uit tot stretchen, net even verder te reiken dan je gewend bent.

Methoden en technieken

Hieronder een niet uitputtende opsomming van coachmethoden en technieken, omdat er op internet en soms ook op deze site veel te vinden is over deze technieken licht ik ze niet verder toe. Bovendien noemen de meeste coaches op hun site welke werkwijze en methode hun voorkeur heeft.

  • NLP is het meest bekend bij een groot publiek
  • Transactionele Analyse, RET, EFT, EMDR, PMA, NEI, ZKM
  • Voice Dialogue, Gestalt, Logosynthese, Systemisch werk
  • Transformatieve coaching
  • Lichaamswerk, Chakra’s, Avatar
  • Kernkwadrant
  • Visualisaties
  • Oplossingsgericht,  provocatief en socratisch
  • Enneagram
  • Wandelcoaching
  • Coaching met paarden of honden
  • Danscoaching

Soms wordt inzicht verkregen in persoonlijkheid met behulp van vragenlijsten en testen zoals Myers-Briggs, Birkmann, Belbin of Insights. Loopbaancoaches maken ook regelmatig gebruik van beroepskeuzetesten. Dit is maar een summiere opsomming van wat er beschikbaar is. In hoeverre uitkomsten van testen het coachproces domineren hangt sterk af van de coach.

Vormen van coaching

Ongeacht het type coach biedt een effectieve coach steun bij het identificeren en bereiken van (werk)doelen en plezieriger leven. Het gewenste doel kan bepalend zijn voor de keus van het soort coach.

Personal en mental coach

Professionele en persoonlijke effectiviteit met een (sterke) emotionele betrokkenheid. Thema’s die spelen zijn functioneren, stress, vitaliteit, zingeving …

Executive en business coach

Voor topfunctionarissen, directie en management zowel individueel als met het managementteam op strategisch en tactisch niveau.

Loopbaancoaching, loopbaanadviseur of  outplacement

Bij burnout en  re-integratie, bij  baanverlies door gedwongen vertrek door reorganisatie of conflict en bij problemen met het vinden van werk. In eerste instantie met aandacht voor het helder krijgen van talenten, wensen en ambities. Later eventueel met begeleiding bij netwerken en sollicitatiepresentatie en hulp bij het zoeken naar werk.

Conflictcoaching

Tijdig inschakelen van een conflictcoach kan voorkomen dat situaties volledig uit de hand lopen.

Life coach

Bij life coaching gaat het vooral om weer grip te krijgen op het leven, orde op zaken zetten en zingeving.

Tijdmanagement

Coaches kunnen worden ingeschakeld om medewerkers op het werk te ondersteunen bij het structureren van de werkplek, bij chronisch tijdgebrek en stress.

Budgetcoach

Biedt ondersteuning bij het onder controle krijgen van de financiële situatie, ook bij schuldsanering.

Kindercoaching

Door problemen op school en thuis is bij ouders een steeds grotere behoefte ontstaan aan pedagogische en professionele begeleiding bij de opvoeding van hun kinderen. De studiecoach heeft al jaren geleden zijn intrede gedaan onder verschillende namen.

e-coaching

Naast face-to-face contact is online-coaching sterk in ontwikkeling. Het contact tussen cliënt en coach is dan schriftelijk via email of chat en vaker nog met een skype of hangout verbinding. In eerste instantie werd deze vorm van coaching vooral ingezet als er sprake was van beperkt beschikbare tijd en lange reisafstanden. Tegenwoordig zien we als extra voordeel ook dat het coachingsproces sneller verloopt.

Sommige coaches maken daarbij gebruik van speciaal aangepaste digitale programma’s.

Counseling

Counseling en coaching zijn nauw verwant. Maarten Kouwenhoven hanteert in zijn Handboek Strategisch Coachen als meest kenmerkende verschil dat counseling welzijnsgericht is en coaching ‘ontwikkelingsgericht’. Of: counseling is meer mensgericht, bijvoorbeeld als het gaat om de innerlijke overtuigingen, terwijl coaching meer taak- of doelgericht is.

Intervisie

Intervisie is geen coaching, maar ik noem het hier omdat het een vorm van professioneel leren is. Van en met elkaar. Binnen bepaalde beroepsgroepen, waaronder coaches is het gebruikelijk om deel te nemen aan intervisie. Ook wordt intervisie steeds meer ingezet binnen bedrijven voor kennisontwikkeling en vooral het delen van de intern beschikbare kennis. Startende intervisiegroepen werken vaak met een coach als begeleider.

Carrière

Coaching is voor steeds meer mensen een tweede beroep. Na de manager en leidinggevenden, is er een ontwikkeling gaande van interne coaches. De laatste jaren volgen steeds meer medewerkers op verschillende niveaus een bijscholing waarmee zij collega’s binnen het eigen bedrijf kunnen coachen. Veelal wordt er een interne coachpool opgezet.

Keurmerk en registratie

Voor professionele coaches zijn er verschillende mogelijkheden zich aan te sluiten bij beroepsverenigingen. De NOBCO raadt individuele coaches aan zich te accrediteren bij het EIA keurmerk. Het EQA is een keurmerk voor coachopleidingen.