De controle kwijt – het reptielenbrein neemt over

De controle kwijt over handelen en emoties, stress, beheersen herinneringen, angst, vlucht vecht bevries, controle, zelfcoaching, leidinggeven, coachen conflictSoms heb je dat, je zegt of doet iets waarvan je achteraf geen idee hebt waar het vandaan kwam. Je springt zo maar in het water als je iemand ziet verdrinken of verstijft juist en doet helemaal niks.

Grote kans dat je  reptielenbrein het even van je overnam. Dat deel van je hersenen dat instinctief reageert op prikkels die het herkent uit het verleden.

Vechten of vluchten

Als je erg schrikt of bang bent dan geeft je reptielenbrein je seintjes voor primitieve reacties: vecht! vlucht! of bevries! Vergelijk het met een konijn dat midden op de weg als bevroren blijft zitten als er koplampen in het donker op hem afkomen. Hij doet er beter aan te vluchten, maar kan niet. Zo is het ook bij ons.

Onze persoonlijke luchtverkeersleiding

De controle kwijt over handelen en emoties, stress, beheersen herinneringen, angst, vlucht vecht bevries, controle, zelfcoaching, leidinggeven, coachen conflictDe thalamus, is het deel van onze hersenen waar prikkels worden opgevangen. Prikkels kunnen van alles zijn een geur, geluid of een fysiek gevoel. Het gebied is door Joshua Freedman vergeleken met de luchtverkeersleiding zoals op Schiphol.

Een heel klein deeltje van de informatie stuurt het rechtstreeks door naar het reptielenbrein, de amygdala. Het grootste deel van de informatie gaat naar de cortex, waar een weloverwogen proces plaatsvindt. Dat vertaalt de prikkels, bedenkt een reactieplan en informeert vervolgens de amygdala.

Maar daar kan die amygdala allemaal niet op wachten. Die reageert instinctief en supersnel op de eerste prikkel die het herkent, door een enorme hoeveelheid hormonen en neurotransmitters – adrenaline – in je lijf te pompen.

Stress en de controle kwijt

Al die adrenaline veroorzaakt zo veel stress en heftige emoties dat rustig nadenken niet meer mogelijk is. Het gevolg is een ongecontroleerde reactie.

Blijft die ongecontroleerde stresssituatie zich herhalen of is de ervaring levensbedreigend dan is er kans op een Posttraumatisch Stresssyndroom. PTSS komt veel voor bij mensen die schokkende ervaringen hebben zoals in oorlog, een natuurramp als een tsunami of een verkeersongeluk.

Overspannen door je baas

Maar PTSS komt ook voor op het werk. Daarover schrijft Dr. Rigo van Meer in zijn boek Overspannen door je baas. Helder beschrijft  hij welke uitwerking gedrag van leidinggevenden op werknemers kan hebben. Het boekje is geschreven voor mensen die last hebben van stress op het werk, voor leidinggevenden, P&O-ers en bedrijfsartsen.

2 Reacties

Laat een Reactie achter